SYLWETKI INSPIRUJĄCYCH FOTOGRAFÓW – Elliott Erwitt, czego możesz się od niego nauczyć?

Elliott Erwitt zasłynął fotografowaniem tylko pozornie zwyczajnych chwil. W rzeczywistości sportretował swoją epokę w czerni i bieli. Łączył wrażliwość z ciekawością i humorem, a kluczem do wielu jego najlepszych kadrów była cierpliwość. Po prostu czekał na świetne zdjęcie. To jeden z moich ukochanych fotografów. W 2026 roku w Domu Spotkań z Historią w Warszawie można było obejrzeć blisko 130 jego fotografii. Na jednej z nich para całuje się nad oceanem. Żeby to dostrzec, trzeba spojrzeć w boczne lusterko samochodu. Właśnie za takie szczegóły lubię do jego zdjęć wracać.

Od ciemni w Hollywood do Magnum Photos

Urodził się w 1928 roku w Paryżu jako syn rosyjsko-żydowskich emigrantów. Dzieciństwo spędził w Mediolanie, a w 1939 roku wraz z rodziną wyjechał do Stanów Zjednoczonych. Pierwszy aparat kupił jako nastolatek. W Hollywood pracował w ciemni fotograficznej, później uczył się fotografii w Los Angeles i filmu w Nowym Jorku. Za zajęcia w nowojorskiej New School płacił własną pracą – sprzątał szkołę.

Fotografował także podczas służby w armii amerykańskiej. Jeden z pierwszych sukcesów przyniósł mu reportaż z koszar Bed and Boredom, za który w 1951 roku zdobył drugą nagrodę w konkursie magazynu „LIFE”. Podoba mi się, że już wtedy zainteresowała go zwykła żołnierska nuda. Znalazł temat w tych godzinach, kiedy wszyscy czekali, aż wreszcie coś się wydarzy.

W 1953 roku na zaproszenie Roberta Capy dołączył do agencji Magnum Photos. Pracował między innymi dla „LIFE”, „Look” i „Holiday”. Przed jego obiektywem znaleźli się Marilyn Monroe, Fidel Castro, Che Guevara, John F. Kennedy i Jacqueline Kennedy, Richard Nixon oraz Nikita Chruszczow. Pod koniec lat 60. przez trzy lata był prezesem Magnum. Zmarł w 2023 roku w wieku 95 lat.

Jak fotografował Elliott Erwitt?

Erwitt miał oko do sytuacji, w których dwa zwyczajne elementy razem tworzyły żart. Panna młoda w welonie stoi obok samochodu przykrytego plandeką. W pełnym arcydzieł Wersalu grupka zwiedzających wpatruje się w pustą ramę po obrazie. Przyjrzyj się pierwszej scenie i wyobraź sobie, że przycinasz zdjęcie do samej panny młodej. Zostaje portret ślubny. Dopiero ten drugi „welon” sprawia, że się uśmiechasz.

Jego znakiem rozpoznawczym stały się psy. Co ciekawe, pomysł na fotografowanie z ich perspektywy pojawił się przy zleceniu modowym. Erwitt miał sfotografować buty nowojorskich kobiet, więc zszedł z aparatem do poziomu chodnika. Z tej wysokości ulica wygląda zupełnie inaczej. Kozaki sięgają górnej krawędzi zdjęcia, z doga niemieckiego widać zaledwie łapy, za to maleńka chihuahua może spojrzeć Ci prosto w oczy.

Fotografował codzienność, a dzięki temu uchwycił sedno swoich czasów. Pokazywał segregację rasową w USA, przemiany społeczne i zimną wojnę. Również w tych poważniejszych kadrach potrafił oprzeć opowieść na jednym szczególe. O segregacji mówią napisy nad dwoma poidełkami. O napięciu między mocarstwami – palec amerykańskiego wiceprezydenta wymierzony w pierś radzieckiego przywódcy.

Pięć zdjęć Elliotta Erwitta, którym warto się przyjrzeć

  • Santa Monica, California (1955) – pocałunek w lusterku. Ocean zajmuje sporą część kadru, ale to w małym, okrągłym lusterku dzieje się najwięcej. Przyjrzyj się twarzy kobiety. Widać nawet, jak się uśmiecha, kiedy mężczyzna ją całuje.
  • New York City (1974) – mały pies i wielkie łapy. Chihuahua w dzianinowej czapeczce, damskie kozaki i łapy doga niemieckiego. Tylko najmniejszy bohater mieści się w kadrze w całości. Na tym polega cały żart.
  • Wilmington, North Carolina (1950) – dwa poidełka. Czarnoskóry mężczyzna pochyla się, żeby napić się wody. Napisy „White” i „Colored” nad sąsiednimi poidełkami pokazują, jak segregacja rasowa sięgała najprostszych czynności dnia.
  • Moscow, USSR (1959) – Nixon i Chruszczow. Podczas słynnej „debaty kuchennej” Erwitt uchwycił palec Nixona przy piersi Chruszczowa. Zasłoń na chwilę tę dłoń. Od razu poczujesz, ile napięcia wnosi do zdjęcia jeden gest.
  • New York City (1953) – rodzina fotografa. Żona Erwitta patrzy na ich maleńką córkę Ellen, obok leży kot Brutus. Ten czuły, domowy kadr trafił później na słynną wystawę The Family of Man. Jedno ze swoich najważniejszych zdjęć Erwitt zrobił we własnym domu.

Czego możesz się nauczyć od Elliotta Erwitta?

  • Nie inscenizuj zdjęcia. Poczekaj na moment. Przy rodzinnym stole daj bliskim chwilę, żeby zajęli się sobą. Kiedy ktoś opowiada historię, popatrz na osobę, która słucha. Może już się uśmiecha, bo zna zakończenie?
  • Zdaj się na intuicję. Jeśli coś na ulicy sprawiło, że odwróciłaś głowę, podnieś aparat. Czasem dopiero przy oglądaniu zdjęcia zauważysz, co właściwie Cię zatrzymało.
  • Eksperymentuj z czernią i bielą. Wybierz jedno ze swoich zdjęć z kilkoma osobami i obejrzyj je w wersji czarno-białej. Sprawdź, czy łatwiej dostrzegasz teraz spojrzenia, gesty i układ dłoni.
  • Dodaj do zdjęć humor. Przypomnij sobie pannę młodą i „welon” samochodu. Zanim naciśniesz spust migawki, rozejrzyj się po brzegach kadru. Może detal, który miałaś ochotę wyciąć, jest właśnie najlepszą częścią zdjęcia?
  • Baw się odbiciami. Przy witrynie albo lusterku zrób krok w bok. Poszukaj takiego ustawienia, w którym w odbiciu widać coś, czego inaczej byś nie dostrzegła.
  • Baw się proporcjami. Fotografując psa, przykucnij i zostaw w kadrze buty osoby obok. Zobacz, jak duży świat otacza Twojego małego bohatera.
  • Fotografuj codzienność. Przy najbliższym rodzinnym spotkaniu zrób jedno zdjęcie, zanim wszyscy ustawią się do wspólnego portretu. Za kilka lat to właśnie znajomy gest przy stole może wzruszyć Cię najbardziej.

Chcesz poznać więcej takich inspiracji? To cześć kursu fotografii średniozaawansowanej LEVEL UP – dowiedz się tutaj więcej