Slim Aarons fotografował wakacje nad basenem, Martin Parr – na betonowej promenadzie w angielskim kurorcie. U jednego chciałabyś znaleźć się w kadrze, u drugiego pewnie rozpoznałabyś coś z własnego urlopu. Tłum przed zabytkiem, frytki w plastikowym opakowaniu, ręcznik rozłożony tam, gdzie akurat znalazło się miejsce. Jeśli choć raz czekałaś z aparatem, aż ostatni turysta wyjdzie Ci z kadru, przyjrzyj się zdjęciom Parra. Dla niego właśnie ten turysta był początkiem historii.
Zaczynał od czerni i bieli
Martin Parr urodził się w 1952 roku w angielskim Epsom. Fotografią zainteresował go dziadek George. Później Parr studiował w Manchesterze, a w latach 70. zamieszkał w Hebden Bridge w hrabstwie West Yorkshire. Przez pięć lat fotografował tam życie mieszkańców. Odwiedzał okoliczne gospodarstwa, a wspólnocie miejscowej kaplicy metodystów towarzyszył przez cały rok. Tak powstał czarno-biały cykl The Non-Conformists. Już wtedy miał oko do drobnych gestów i wyczucie angielskiego humoru. Jaskrawy kolor, po którym dziś poznajemy jego fotografie, przyszedł później.
W 1994 roku został pełnoprawnym członkiem agencji Magnum Photos, a w latach 2013–2017 był jej prezesem. Do końca życia wracał w miejsca, w których widział szansę na lepsze zdjęcie. Jeszcze dzień przed śmiercią fotografował turystów pod katedrą w Mediolanie. Chciał poprawić wcześniejszy kadr. Zmarł 6 grudnia 2025 roku w Bristolu.
Plaża, która zmieniła brytyjski reportaż
Przełomem okazał się cykl The Last Resort. W latach 1983–1985 Parr regularnie odwiedzał New Brighton, nadmorski kurort niedaleko Liverpoolu, gdzie chętnie wypoczywały rodziny robotnicze. Na jednym ze zdjęć kobieta opala się obok ogromnej maszyny budowlanej. Spróbuj zasłonić dłonią maszynę. Zostaje zwyczajne wakacyjne ujęcie. Odsłoń ją, a ten sam kadr opowie Ci coś o całym kurorcie.
Parr sięgnął po język reklamy i taniej pocztówki, żeby pokazać, jak wyglądał wypoczynek nad brytyjskim morzem. Kolor kusił, a w kadrze zostawały śmieci, beton i tłok. Po londyńskiej wystawie w 1986 roku część krytyków zarzuciła mu, że ośmiesza wczasowiczów. Później równie uważnie przyglądał się zamożnej klasie średniej w The Cost of Living i turystom podróżującym po świecie w Small World. I to jest dla mnie najciekawsze w jego reportażach. O podziałach społecznych potrafił opowiedzieć przez to, gdzie rozkładamy ręcznik, co kupujemy i jak spędzamy wolną sobotę.



Jak Martin Parr uzyskiwał swoje kolory?
Inspirowali go amerykańscy fotografowie William Eggleston i Stephen Shore. Sam chciał uzyskać barwy równie intensywne jak te, które znał z fotografii reklamowej. Z kolorem eksperymentował już przy wyborze filmu. Do aparatu średnioformatowego zakładał amatorski negatyw Fuji 400, a przy późniejszych zbliżeniach sięgał między innymi po film Agfa Ultra. Flesza używał nawet w pełnym słońcu. Błysk rozjaśniał cienie na pierwszym planie i wydobywał połysk skóry czy plastikowego opakowania. Jak tłumaczył sam Parr, to właśnie połączenie filmu i błysku dawało mu nasycenie, którego szukał.
Po co mu był aż tak mocny kolor? Spójrz na zdjęcia z New Brighton. Co pierwsze wpada Ci w oko? Pewnie jaskrawy strój kąpielowy. Dopiero po chwili zauważasz szary beton, na którym ktoś rozłożył ręcznik. Kolor kieruje Twoją uwagą. Przez moment oglądasz obrazek jak z wakacyjnego katalogu, a potem zaczynasz się zastanawiać, czy sama rozłożyłabyś ręcznik w takim miejscu.


Od szerokiego kadru do makro
Przy The Last Resort Parr pracował średnioformatowym aparatem Plaubel Makina z szerokokątnym obiektywem 55 mm. Mógł podejść blisko bohatera i wciąż zmieścić w kadrze kawał promenady. W Common Sense poszedł w drugą stronę. Używał obiektywu makro 60 mm i lampy pierścieniowej, która oświetlała przedmiot z bliska. Filiżanka herbaty, dłoń z papierosem, stopy w klapkach – każdy z tych detali mógł wypełnić całe zdjęcie. Dopiero gdy oglądasz je razem, widzisz, ile o ludziach mówią rzeczy, których używają na co dzień.



Jak możesz się zainspirować stylem Parra?
- Wypróbuj flesz w pełnym słońcu. Sfotografuj z bliska koszyk truskawek albo błyszczące opakowanie lodów. Zrób ten sam kadr dwa razy, z błyskiem i bez. Porównaj kolor, cienie i odblaski.
- Wybierz kolor, który poprowadzi wzrok. Poszukaj czerwonego parasola albo żółtej torby. Zrób krok w bok, żeby za wybraną rzeczą znalazło się spokojne tło. Zobacz, jak zmienił się ten sam kolor.
- Zostaw w kadrze jeden niewygodny szczegół. Zanim wytniesz ze zdjęcia cennik leżaków albo budkę z frytkami, zrób też szerszą wersję. Która więcej mówi o tej konkretnej plaży?
- Odwróć się od zabytku. Daj sobie pięć minut na obserwację ludzi. Ktoś poprawia pozę, ktoś pokazuje palcem detal na fasadzie, dwie osoby pochylają się nad telefonem, żeby obejrzeć wspólne zdjęcie. Wybierz jeden gest i wokół niego zbuduj kadr.
- Ułóż miniaturowy reportaż. Z jednego wyjścia na targ albo na plażę przywieź trzy ujęcia – szeroki plan, scenę z człowiekiem i zbliżenie na detal. Ułóż je obok siebie. Jeśli każde dodaje coś, czego nie widać na pozostałych, masz już historię.
Od którego albumu zacząć?
- The Last Resort (1986) – dla koloru i kompozycji. Obejrzyj album dwa razy. Za drugim razem przyjrzyj się tylko temu, co dzieje się w tle.
- Small World (1995) – mój wybór, jeśli lubisz fotografię podróżniczą. Zwróć uwagę, jak często ludzie w różnych zakątkach świata powtarzają te same gesty.
- Common Sense (1999) – jeśli chcesz lepiej fotografować detale. Oglądaj po kilka zdjęć naraz i szukaj między nimi połączeń.
Chcesz poznać więcej takich inspiracji? To cześć kursu fotografii średniozaawansowanej LEVEL UP – dowiedz się tutaj więcej


